Co to jest zamówienie z wolnej ręki?
Zamówienie z wolnej ręki (art. 214 PZP) to niekonkurencyjny tryb udzielenia zamówienia, w którym zamawiający negocjuje warunki i cenę z jednym wykonawcą bez przeprowadzania przetargu. To wyjątek od reguły konkurencyjności i musi być ściśle uzasadniony.
Kiedy zamawiający może zastosować ten tryb?
Ustawa wylicza przesłanki wyczerpująco — każda musi być udokumentowana:
- Monopol naturalny lub techniczny — tylko jeden wykonawca może wykonać zamówienie ze względów technicznych, artystycznych lub ochrony praw wyłącznych (patenty, prawa autorskie)
- Pilna konieczność — sytuacja awaryjna, której zamawiający nie mógł przewidzieć, wymagająca natychmiastowego działania (np. katastrofa budowlana)
- Dostawy od producentów rolnych — produkty bezpośrednio od rolnika
- Zamówienie uzupełniające — dodatkowe dostawy/usługi od dotychczasowego wykonawcy (max 50% pierwotnej wartości, przy przewidzeniu tej opcji w umowie)
- Usługi badawcze, naukowe, twórcze — w ściśle określonych przypadkach
- Zamówienie dla dyplomatów — poza granicami kraju, z potrzeby zachowania poufności
Co to znaczy dla wykonawców?
Jeśli posiadasz monopol technologiczny, patenty lub wyłączne prawa — jesteś w silnej pozycji negocjacyjnej. Zamawiający może przyjść bezpośrednio do Ciebie. Pielęgnuj tę pozycję, dokumentując unikalność swoich rozwiązań.
Pamiętaj jednak: zamówienia z wolnej ręki bywają kwestionowane przez konkurentów w KIO. Jeśli dostajesz takie zamówienie — zadbaj, żeby zamawiający miał solidną dokumentację uzasadnienia trybu.