Cena jako kryterium — zasada i wyjątek
Od 2014 roku PZP wymaga, aby zamawiający stosowali kryteria inne niż tylko cena. Czyste kryterium cenowe (100% cena) jest wyjątkiem, dopuszczalnym wyłącznie gdy:
- Przedmiot zamówienia jest powszechnie dostępny
- Ma ustalone standardy jakościowe
- Zamawiający opisał te standardy w SWZ
Podstawa prawna: art. 246 ust. 1 i 2 PZP.
Kiedy można zastosować cenę 100%?
Typowe przykłady towarów spełniających warunek ustalonych standardów:
- Materiały biurowe (papier, tusz) opisane normami ISO
- Paliwa i oleje opisane klasami jakości
- Standardowy sprzęt IT (parametry techniczne w specyfikacji)
- Energia elektryczna (typ, parametry sieci)
Czego nie można kupić za samą cenę:
- Usług (sprzątanie, ochrona, IT, konsulting) — jakość zależy od personelu
- Robót budowlanych — zależy od doświadczenia ekipy i materiałów
- Sprzętu specjalistycznego, gdzie różnice producentów mają istotne znaczenie
Limit 60% dla ceny
Gdy zamawiający nie może stosować ceny jako jedynego kryterium, cena nie może mieć wagi wyższej niż 60% łącznej oceny. Resztę (min. 40%) muszą stanowić kryteria jakościowe, środowiskowe lub społeczne.
Zamawiający, który zastosuje wagę ceny powyżej 60% bez podstawy z art. 246 ust. 2, działa niezgodnie z PZP — wykonawca może to zakwestionować w pytaniu do SWZ lub w odwołaniu do KIO.
Strategia wykonawcy przy różnych schematach kryteriów
Cena 60%, gwarancja 30%, termin 10%: Warto sprawdzić, czy wydłużenie gwarancji jest kosztowne. Zaoferowanie max. gwarancji bez realnego wzrostu kosztu to łatwe punkty.
Cena 50%, doświadczenie personelu 30%, metodologia 20%: Cena jest mniej decydująca — liczy się skład zespołu. Nie dumpinguj ceny kosztem doświadczonego lidera projektu.
Cena 100% (standard jakościowy): Walka czystą ceną. Sprawdź, czy zamawiający faktycznie opisał standard — jeśli nie, warto złożyć pytanie. Brak opisu standardu = wada SWZ.
Pułapki, w które wpadają wykonawcy
Realny przykład z bazy
Urząd marszałkowski ogłosił przetarg na dostawę laptopów z kryterium: cena 100%. Specyfikacja: procesor min. i5 12. gen., RAM 16 GB, SSD 512 GB, Windows 11. Parametry precyzyjne, dostępne u wielu producentów — warunek art. 246 spełniony. Wygrała oferta z laptopami nieznanej marki, 15% taniej od konkurencji. Zamawiający nie mógł odrzucić oferty za markę, skoro sam nie wprowadził kryterium marki. Wniosek: przy zakupach standardowego sprzętu cena 100% jest legalna, ale zamawiający musi bardzo precyzyjnie określić minimalne parametry.