Co to jest rażąco niska cena?
Rażąco niska cena to cena oferty, której wysokość budzi wątpliwości co do możliwości należytego wykonania zamówienia za tę kwotę. Innymi słowy — cena tak niska, że zamawiający ma podstawy sądzić, iż wykonawca nie pokryje z niej rzeczywistych kosztów, więc albo dokona obniżek na jakości, albo wycofa się z umowy, albo wystąpi z roszczeniami w trakcie realizacji.
Podstawa prawna: art. 224 ustawy PZP. Pojęcie nie jest zdefiniowane w samej ustawie — orzecznictwo KIO konsekwentnie uznaje, że "rażąco niska" oznacza znaczne odchylenie in minus od cen rynkowych, niedające się wytłumaczyć normalnym zróżnicowaniem ofert.
Jeśli zamawiający wezwał Cię do wyjaśnień — czytaj: Jak napisać wyjaśnienia rażąco niskiej ceny.
Jak zamawiający wykrywa rażąco niską cenę — algorytm 30%
Art. 224 ust. 2 PZP wprowadza obowiązkowy mechanizm. Zamawiający musi wezwać do wyjaśnień, gdy cena oferty jest niższa o co najmniej 30% od jednej z dwóch wartości:
- wartości zamówienia powiększonej o VAT, ustalonej przed wszczęciem postępowania, albo
- średniej arytmetycznej cen wszystkich ofert złożonych w terminie i niepodlegających odrzuceniu.
Jeśli warunek spełniony — wezwanie jest obowiązkowe. Zamawiający nie ma tu uznaniowości.
Art. 224 ust. 1 PZP daje natomiast zamawiającemu możliwość fakultatywnego wezwania, gdy odchylenie jest mniejsze, ale cena lub jej istotne elementy nadal budzą wątpliwości. To narzędzie używane w postępowaniach, w których liczba ofert jest mała i średnia arytmetyczna nie jest miarodajna.
Jak wygląda wezwanie
W wezwaniu zamawiający wskazuje:
- elementy oferty, których dotyczą wątpliwości (np. cały koszt robocizny, koszt materiałów, koszt logistyki)
- termin udzielenia wyjaśnień (zwykle 5–10 dni roboczych)
- pouczenie, że brak wyjaśnień skutkuje odrzuceniem oferty
Wezwanie nie jest jeszcze decyzją — to początek procedury, w której wykonawca ma szansę udowodnić, że jego cena jest realna.
Najczęstszy błąd oferenta
Wykonawcy traktują wezwanie do wyjaśnień jak formalność i odpowiadają ogólnie ("posiadamy własny park maszynowy", "mamy stałych kontrahentów"). Bez dowodów na kalkulację — kosztorysów, ofert dostawców, kopii umów z podwykonawcami, schematu organizacji pracy — wyjaśnienia są dla zamawiającego nieprzekonujące i oferta zostaje odrzucona. Drugi typowy błąd: złożenie wyjaśnień po terminie. Termin jest nieprzywracalny.
Realny przykład z BZP
Postępowanie samorządowe na usługi cateringowe dla szkół, wartość zamówienia ok. 1,1 mln zł brutto rocznie. Wpłynęły 4 oferty; cena zwycięskiej oferty była o 34% niższa od średniej cen pozostałych. Zamawiający obligatoryjnie wezwał do wyjaśnień (art. 224 ust. 2 PZP). Wykonawca przedstawił kalkulację bez kosztu transportu i bez rezerwy na inflację cen surowców rolnych w trakcie 12-miesięcznego kontraktu. Wyjaśnienia uznano za nieprzekonujące, oferta odrzucona. Wykonawca złożył odwołanie do KIO — KIO oddaliła odwołanie.
Wypełniasz przetargi ręcznie? Janusz robi to za Ciebie — analizuje SWZ, wykrywa czerwone flagi, wypełnia formularze. Wypróbuj 14 dni za darmo.
Tekst napisał Jan Kubik. AI używany jako asystent (research, draft, struktura). Final review: redakcja Przetargowego Janusza.